Praktijkvoorbeelden

Binnenstedelijke verdichting

Vrouwjuttenhof Utrecht

In de oude binnenstad van Utrecht, vlak achter de Oudegracht ligt het Vrouwjuttenhof, een wat verborgen autoluw binnengebied dat vanuit de omliggende straten bereikbaar is via een aantal stegen en onderdoorgangen. In 2022 zijn hier 28 nieuwbouwwoningen gerealiseerd en is het gebied openbaar toegankelijk gemaakt waardoor aan de drukke binnenstad een aantrekkelijke nieuwe ruimte is toegevoegd.

Bedrijventerrein

Hof van Cartesius

Het Hof van Cartesius is een verzameling bedrijfsgebouwen in het Werkspoorkwartier in Utrecht en een fysieke proeftuin voor circulair en groen ondernemen. De gebouwen op het terrein zijn voor 90% gemaakt van hergebruikte bouwmaterialen.

Luwteplek

Reigerspark

Aan de achterzijde van het drukke trein- en busstation Gent Sint-Pieters ligt dit buurtparkje, een rustige plek in een deel van de stad met veel autoverkeer en dichte bebouwing. Het halfverharde pad dat door het Reigerspark loopt is omgeven door vegetatie die zoveel mogelijk met rust wordt gelaten.

Besloten woonwijk

Die Fuggerei

Die Fuggerei is de oudste nog bestaande sociale woonwijk ter wereld, met 67 huizen en 142 appartementen en een eigen kerk. De Fuggerei is in 1521 gesticht door de gebroeders Fugger, steenrijke handelaren, om armlastige katholieken te huisvesten die in ruil driemaal daags moesten bidden voor het zieleheil van de broers. Het woonproject wordt nog steeds beheerd door dezelfde stichting, en nog steeds worden de woningen verdeeld onder katholieken met een smalle beurs, alleen het driemaal daags bidden wordt niet meer gehandhaafd.

Buitengebied

Kulkweg

Een scherpe onderverdeling tussen stad en platteland is zeker in het dichtbevolkte westen van Nederland geen houdbaar planologisch model meer: de grens tussen stad en platteland is verworden tot een diffuus tussengebied. 1 Het bestaat niet uit puur agrarisch gebied of een reeks aaneengesloten woonwijken, maar uit een ogenschijnlijk toevallige samenstelling van infrastructuur, kassen, natuurgebiedjes, volkstuinen, waterzuiveringsinstallaties, ruigtes, sportterreinen, afvalverwerking, schakelstations, scheepvaartroutes, bedrijventerreinen, oude dorpskernen, distributiecentra, uitbreidingswijken, etc.

Buurtpark

W.G. Witteveenplein

Dit praktijkvoorbeeld wordt beschreven in Geluid en sociale interactie.

Getijdenpark

Eiland van Brienenoord

Dit praktijkvoorbeeld wordt beschreven in Geluid en ecologie.

Kunst in de openbare ruimte

Fluisterende Wind

Fluisterende Wind is een permanent multimediaal werk van de Nederlandse kunstenaar Edwin van der Heide. Het bevindt zich in een voetgangerstunnel in Leiden die de binnenstad (met name de weg naar de Oude Sterrewacht) verbindt met de Hortus Botanicus. De tunnel loopt onder het in 2017 gerenoveerde P.J. Vethgebouw door – oorspronkelijk het Botanisch Laboratorium en Herbarium – en behoort bij de Universiteit Leiden.

Kunst in de openbare ruimte

Sheaf square

Sheaf Square in Sheffield (UK) is misschien wel een van de meest bekende en succesvolle ingrepen in een publieke stedelijke ruimte om verkeerslawaai te maskeren en ruimte te maken voor voetgangers. Het plein ligt ingeklemd tussen een snelweg en het treinstation van Sheffield en heeft in 2006 een totale metamorfose ondergaan. Wat voorheen een parkeerterrein was, is nu een (verblijfs)plein dat het station met het stadscentrum verbindt.

Luwteplek

Karl Borromäus-Brunnen

Wie in Wenen van de Landstrasser Hauptstrasse via de Sechskrügelgasse naar de Ungargasse loopt, lijkt in eerste instantie auditief niet verwend te worden.

Luwteplek

Coentje Gansplantsoen

Soms ontstaan luwteplekken binnen onmogelijke omstandigheden schijnbaar toevallig. Neem het Coentje Gansplantsoen, een voorheen naamloos pocketpark dat in 2021 is omgetoverd tot een kinderspeelplaats. Ondanks dat het plantsoentje grenst aan de Valkenburgerstraat, 1 een van de drukste en lawaaiigste autowegen in Amsterdam heerst hier een intieme rust. Hoe is dat mogelijk?

Nieuwe woonwijk

Holland Park

Holland Park is een stedelijk, autoluw woongebied op een voormalige kantorenlocatie in Diemen. Het stedenbouwkundig plan, ontworpen vanuit de beleving van de openbare ruimte, is in 2015 ontwikkeld door Soeters Van Eldonk architecten. De plattegrond (zie figuur) is duidelijk anders dan die van de meeste nieuwe woonwijken met een vergelijkbare FSI. Wat opvalt zijn de knikken en buigingen in de rooilijnen, de wegen en de waterpartijen.

Stedelijk knooppunt

Stationsgebied Rotterdam

Een stedelijk knooppunt is een gebied van 4 km2 rondom een OV-knooppunt. Het voor- en natransport rondom het OV-knooppunt bestaat voor het grootste deel uit fietsen en lopen; daarmee wordt het gebruik van de auto (inclusief parkeergelegenheid) binnen die 4 km2 minder belangrijk.

Stedelijke herontwikkeling

Slachthuisterrein

Elke architectonische ingreep heeft ook direct effect op de auditieve omgeving. Desondanks wordt geluid als element van een omgeving of ontwerp zelden genoemd door stedenbouwkundigen, ontwerpers en architecten. Ook in dit project van architect Joeri van Ommeren (bureau ZUS) in Haarlem komt geluid nauwelijks aan bod. Hier is een voormalig slachthuisterrein uit 1907 getransformeerd tot een natuurinclusieve wijk voor mens, dier en plant.

Tunnel voor gemengd verkeer

Alcazaba tunnel

Wie in Malaga van de Plaza Jesús El Rico in de richting van de Paseo de Reding rijdt of loopt gaat daarbij door de Calle Túnel de la Alcazaba, een ongeveer 240 meter lange tunnel die onder de paleizen en het fort van het Alcazaba is aangelegd.