Wat zou het auditieve equivalent van verbeelding zijn? Verklanking? Hoorstellingsvermogen? En waarom deze vraag eigenlijk? Het antwoord is essentieel omdat de Inspiratiegids Geluid u, de lezer en gebruiker van deze gids, wil inspireren.
Over deze gids
Wat zou het auditieve equivalent van verbeelding zijn? Verklanking? Hoorstellingsvermogen? En waarom deze vraag eigenlijk? Het antwoord is essentieel omdat de Inspiratiegids Geluid u, de lezer en gebruiker van deze gids, wil inspireren; uw gedachten omtrent de rol van geluid in onze leefomgeving prikkelen; u (opnieuw) laten luisteren naar die omgeving; u nieuwe ideeën aanreiken om deze omgeving auditief aantrekkelijker te maken; uw verbeelding voeden om zodoende tot een betere verklanking te komen.
Voor wie is deze gids?
Deze Inspiratiegids Geluid is in de eerste plaats bedoeld voor ontwerpers in het ruimtelijk domein (zoals architecten en landschapsontwerpers) die in hun werk te maken krijgen met sound design maar in hun opleiding weinig over geluid en geluidsbeleving te weten zijn gekomen.
Waarom deze gids
Structuur van deze gids
Geluidsontwerp en geluidsbeleving
Dit tweede deel bevat een eerste verkenning van wat het ontwerpen van geluid allemaal kan inhouden – van de complexiteit van het onderwerp tot aan een aantal mogelijke strategieën. Aan elk geluidsontwerp ligt een zorgvuldig luisteren ten grondslag. Vandaar dat hier ook een aantal elementaire luisteroefeningen zijn opgenomen. Deze gids wil het belang van geluidsbeleving benadrukken bij het ontwerpen van een aangename geluidsomgeving. In dit deel worden daarom een paar relevante aspecten van geluidsbeleving geïntroduceerd.
Geluidsontwerp
Het (goed) vormgeven van de leefomgeving is complex. Met name grote steden worden gekenmerkt door een veelheid aan actoren: woonwijken, verkeerspleinen, winkelcentra, parken, sportaccommodaties, evenementen, kantoren, rivieren en kanalen, verdichting, speelplaatsen, havens, verouderde sociale woningbouw, horeca, knooppunten van openbaar vervoer, onderwijsinstellingen, vliegvelden, industrie, toerisme, ziekenhuizen, etc. Het is een uitdaging om steden leefbaar te maken of te houden: luchtvervuiling, fijnstof, afname van biodiversiteit, hittestress, wateroverlast, en criminaliteit zijn bekende problemen die om oplossingen vragen.
Luisteroefeningen
Wellicht de belangrijkste aanbeveling in deze gids is deze: ga zelf luisteren (Odland & Auinger 2010; Schafer 1992)! Zet het raam open, ga naar buiten, sluit misschien voor een paar minuten de ogen, en luister naar de omgeving. Deze gids bevat veel tips over hoe een omgeving beter kan gaan klinken, maar door je eigen oren te gebruiken, kun je ook al veel ideeën genereren.
Geluidsbeleving
Bronnen van overlast
Hoewel het de inzet van deze Inspiratiegids is om geluid positief te benaderen en te benadrukken hoe belangrijk een goed auditief ontwerp van een bepaalde ruimte is voor het leefklimaat en algemeen welzijn, is het ook zinvol om aandacht te geven aan de belangrijkste bronnen van geluidshinder. In dit deel van de gids worden enkele van die bronnen en de potentieel hinder veroorzakende geluiden benoemd. Daarnaast wordt aangegeven waar de mogelijkheden liggen om de hinder tegen te gaan.
Verkeersgeluid
Geluid afkomstig van (gemotoriseerd) wegverkeer beïnvloedt stedelijke zowel als landelijke gebieden, oude dorpskernen zowel als nieuwbouwwijken, gebieden in de nabijheid van snelwegen zowel als 30km zones.
Treingeluid
Het geluid van treinen kan voor veel hinder zorgen, met name in stedelijke gebieden en woonwijken dichtbij het spoor. Trein-gerelateerd geluid kan van verschillende bronnen komen en een negatieve invloed hebben op gezondheid (slaapstoornissen, verhoogde bloeddruk), welzijn (stress, concentratie- en geheugenverlies, met name bij kinderen) en ecologie (communicatie-, voortplantings-, en voedingsproblemen bij dieren, voornamelijk vogels, leidend tot afwijkend gedrag en/of migratie). Hoewel geluid van treinverkeer meestal relatief kortstondig is – zeker in vergelijking met wegverkeer – kan het effect op lange termijn groot zijn.
Vliegverkeersgeluid
Geluidshinder van vliegverkeer vindt voornamelijk plaats tijdens het opstijgen en het landen, maar ook tijdens de passage door het luchtruim, bij het taxiën en het proefdraaien van de motoren. Daarmee is het een complex probleem.
Bouwgeluid
Geluidshinder van bouwwerkzaamheden is een veelvoorkomend probleem in zowel stedelijke als landelijke gebieden. Het heeft een negatief effect op zowel het welzijn van mens en dier als op het milieu. De impact is het grootst in dichtbevolkte gebieden en dichtbij scholen, ziekenhuizen en kantoren.
Industriegeluid
Afhankelijk van hun omvang kan het geluid geproduceerd op industrieterreinen tot ver in de omgeving hoorbaar zijn.1 De totale geluidsomgeving is er vaak gevarieerd.
Scheepvaartgeluid
Hoewel veel aandacht van scheepvaartgeluid gewoonlijk uitgaat naar de hinder die het veroorzaakt voor het leven onder water, heeft het ook impact op de gezondheid en algemeen welbevinden van mensen in, met name, dichtbevolkte (kust)gebieden.
Evenementengeluid
(Culturele) evenementen zoals muziekfestivals, openluchtconcerten, sportevenementen, (straat)carnaval, kermissen en straatmarkten – met name als ze meerdere dagen duren – kunnen veel geluidshinder en irritatie veroorzaken (van slaapverstoring tot gehoorbeschadiging bij mensen, en van stress tot gedragsstoornissen bij dieren).
Windturbinegeluid
In het kader van de energietransitie worden er in Nederland steeds meer windturbineparken gebouwd, vaak ook in de nabijheid van bewoonde gebieden. Het geluid dat windturbines produceren heeft effect op mens, dier en plant. Op 100 meter afstand kan het geluidsvolume nog steeds oplopen tot 60 dB, wat vergelijkbaar is met het geluid van een airconditioning of afwasmachine (Karasmanaki 2022). Vogels, vleermuizen en landzoogdieren vermijden windturbines tot een afstand van wel enkele kilometers (Tolvanen et al. 2023).
Geluid en niet-akoestische factoren
Er zijn 5 belangrijke redenen om dit deel over ‘niet-akoestische factoren’ – factoren die ook weer onderlinge samenhang vertonen – in de Inspiratiegids op te nemen, 5 redenen die ook in het ontwerpproces van een stedelijke of landelijke buitenruimte meegenomen en meegewogen zouden moeten worden.
Geluid en sociale interactie
Zowel steden als dorpen en landelijke gebieden kunnen kampen met een gebrek aan sociale cohesie. De oorzaken hiervoor kunnen zeer divers zijn, van een weinig homogene samenstelling van een buurt met relatief veel verhuizingen tot een Vinex-wijk met tweeverdieners die veelal niet thuis zijn.
Geluid en gezondheid
Volgens de World Health Organization (WHO) is omgevingsgeluid na luchtvervuiling de grootste bedreiging voor onze gezondheid. Geluidshinder veroorzaakt of draagt bij aan slaapstoornissen, hartaanvallen, tinnitus en cognitieve en stofwisselingsproblemen. 1 Hoewel de nadruk in studies over dit onderwerp zich meestal concentreren op een hoog geluidsniveau, is er toenemend bewijs dat ook een beperkt geluidsvolume of geluiden die met het menselijk oor niet waarneembaar zijn (geluiden onder 20 Hz of boven 20.000 Hz) de gezondheid van levende wezens ernstig kan aantasten.
Geluid en veiligheid
Sirenes van politie, brandweer en ambulance; claxonnerende automobilisten; fietsbellen; piepende detectiepoortjes in winkels; tramsignaleringssystemen; het testen van het luchtalarm op elke eerste maandag van de maand om 12 uur precies; signalen van rookdetectors; de piep van een achteruitrijdende vrachtauto; de tikker bij het zebrapad; de beruchte Mosquito of de muziek op trein- en metrostations en in winkelcentra; alarmsystemen van auto’s, scooters en elektrische fietsen; etc.
Geluid en inclusie
Het verband tussen geluid en inclusie kan vanuit verschillende invalshoeken worden benaderd, waarbij de relatie zowel direct als indirect invloed kan hebben op hoe mensen zich opgenomen en geaccepteerd voelen in een bepaalde omgeving.
Geluid en politiek
Van wie is een bepaalde ruimte? Wie controleert die ruimte en bepaalt wat er klinkt? Wat is het meest dominante geluid op een bepaalde plek? Welke geluiden worden er uitgesloten? Wie wordt uitgesloten? Is dit altijd zo en is deze situatie wenselijk?
Geluid en psychologie
De manieren waarop mensen geluid ervaren wordt maar voor een klein deel door de fysieke eigenschappen van het geluid zelf bepaald. In Deel 2 is uiteengezet dat geluidsbeleving ook afhankelijk is van psychologische factoren. Zo zijn de associaties, herinneringen en verbeelding, de mentale en fysieke gesteldheid alsmede de behoeftes en activiteiten van een luisteraar van invloed op de manier waarop geluiden worden waargenomen en ervaren.
Geluid en wetgeving
Hoewel deze Inspiratiegids veel nadruk legt op de geluidsbeleving van mensen, is het natuurlijk relevant te weten wat de wettelijke kaders zijn waarbinnen ontwerpers, architecten, planologen, etc. moeten werken. Aangezien deze informatie elders al beschreven is en nogal eens aangepast wordt, wordt hier volstaan met het geven van een aantal websites:
Geluid en technologie
Technologische vooruitgang heeft ons veel gebracht, maar is ook een belangrijke oorzaak van geluidsoverlast. Wellicht het meest bekende, of beruchte, voorbeeld is de luchtvaart. Volgens de Atlas Leefomgeving is het geluidsniveau van een groot passagiersvliegtuig dat 500 meter boven de grond vliegt ongeveer 90 decibel, wat vergelijkbaar is met dat van een goederentrein die met 90 kilometer per uur op een afstand van 25 meter langsrijdt.
Geluid en controle
Door mensen voortgebrachte geluiden waarover we minder of geen controle hebben worden doorgaans als meer belastend ervaren. 1 Buren die van tevoren aangeven dat je kunt aanbellen bij geluidsoverlast tijdens hun huisfeest en zeggen dat het feest tot maximaal 2 uur ’s nachts duurt, kunnen doorgaans op meer tolerantie rekenen dan buren die niks over hun aanstaande feest meedelen. Het gevoel enige mate van controle te hebben over een situatie heeft invloed op hoe die situatie ervaren wordt.
Geluid en economie
Economische activiteiten zijn onlosmakelijk verbonden met geluid, of het nu gaat om infrastructuur, industriegebieden, bouwplaatsen, winkelcentra of horecagelegenheden. Bij de eerste drie overheerst vaak het geluid van machines en vrachtverkeer, terwijl het bij de laatste twee eerder gaat om een mix van werkzaamheden, muziek en geroezemoes, waarbij de muziek wordt ingezet om klanten tot kopen aan te zetten of om ongewenste geluiden te maskeren.
Geluid en ecologie
Geluid heeft invloed op en wordt beïnvloed door ecologische processen. Een geluidsomgeving verandert met de introductie van meer of juist minder groen, meer of minder water, meer of minder biodiversiteit. En omgekeerd trekken bepaalde geluiden – meer dan andere – vogels, insecten en andere dieren aan. Kortom, er bestaat een wederkerige relatie tussen geluid, flora en fauna (inclusief de mens). Langdurige geluidsopnames kunnen daarbij goed weergeven of er een gezond ecosysteem is en of dit in de loop der tijd verandert. Dit heet akoestisch monitoren.
Geluid en kunst
In Deel 1 is benadrukt we dat we geluid niet alleen als een probleem willen beschouwen maar vooral als een onlosmakelijk en potentieel positief element van onze geluidsomgeving. Het gaat dan dus om het ontdekken van mogelijkheden om de auditieve omgeving (beter) vorm te geven. Bij het ontwerpen van een geluidsomgeving kan natuurlijk ook gebruik gemaakt worden van de kennis en expertise van mensen die beroepsmatig al gewend zijn om geluid positief in te zetten: musici en geluidskunstenaars.
Planning
In de diverse planningsfasen van de (her)inrichting van openbare ruimtes wordt ten aanzien van geluid vooral gekeken of het geluidsniveau binnen de wettelijke kaders valt. Geluidsbeleving wordt vaak niet of nauwelijks in het ontwerpproces meegenomen.
Planning I
Veel stedenbouwkundigen en (landschaps)architecten erkennen het belang om geluid in het ontwerpproces mee te nemen. Echter, de praktijk laat vaak nog zien dat hierbij ook de nodige problemen opdoemen 1:
Planning II
Bij de (her)inrichting van (stedelijke) publieke ruimtes gaat de planvorming doorgaans van grof en abstract naar fijn en gedetailleerd. De vier daarbij behorende fases zijn: Verkenning, Verdieping, Voorbereiding en Uitvoering. Nadat er een omgevingsvisie is ontwikkeld, wordt er achtereenvolgens een gebiedsambitiedocument, een masterplan en een omgevingsplan gemaakt. Dit wordt vervolgens concreter ingevuld en dan uiteindelijk vastgelegd en uitgevoerd. Zie hieronder een voorbeeld van een planningsmodel van de gemeente Rotterdam. 1
Planning III
Waarom is stadsbrede geluidsplanning belangrijk? In een aantal grote steden wordt al incidenteel of gebiedsgewijs geëxperimenteerd met het integreren van geluidsbeleving in de planning. Er wordt dan vaak een onderverdeling gemaakt in drie kwaliteiten: rust, ruis en reuring, waarbij gestreefd wordt naar de juiste balans tussen die drie. De vraag die vaak niet gesteld wordt, is hoe de balans stadsbreed zou moeten zijn. Gelden voor verschillende gebieden in de stad verschillende balansen? Een uitgaansgebied vraagt om een andere verhouding tussen rust, ruis en reuring dan een stadspark of een buitenwijk. Kun je verschillende geluidsomgevingen over een groter gebied (beter) op elkaar afstemmen? Ofwel: niet elk gebied hoeft rust én reuring te verenigen.
Ontwerpstrategieën
Het thema ‘ontwerpstrategieën’ laat zich onderverdelen in drie niveaus: ontwerpstrategieën, ontwerpprincipes en ontwerpmaatregelen.
Afscherming
Afscherming is een veel toegepast principe om geluiden die van elders komen zoveel mogelijk te weren. Denk aan de geluidsschermen of aarden wallen langs snelwegen. Ook gebouwen kunnen zo worden geplaatst dat ze bescherming bieden tegen ongewenste geluiden.
Bodem
De bodem of het grondoppervlak is een belangrijke factor voor klankarticulatie. De meest voorkomende effecten - afhankelijk van de bodemsubstantie - zijn absorptie, reflectie en verstrooiing. Harde oppervlakken als steen of beton weerkaatsen geluidsgolven; zachte oppervlakken als (compact) gras of rul zand absorberen ze juist.
Co-creatie
Co-creatie houdt in dat ook niet-professionele partijen zoals bewoners en andere lokale belanghebbenden betrokken worden bij gebiedsontwikkeling. Er wordt ingezet op de actieve betrokkenheid van burgers en marktpartijen bij de agendering, probleemformulering en het vormgeven van de inhoud van beleid, plannen en projecten binnen het ruimtelijke domein.
Daken
Geluidsgolven worden door elke dakvorm (plat dak, zadeldak, rond dak, etc.) anders weerkaatst en/of afgebogen. Dat betekent dat de architectuur van het dak invloed uitoefent op hoe het op straatniveau klinkt. Over het algemeen kan worden gesteld dat ronde of zadeldaken een gunstiger effect hebben op het geluid dan platte daken.
Geluidskunst
Een ontwerpprincipe dat slechts zelden wordt herkend, laat staan ingezet om een beter akoestisch verblijfsklimaat te creëren is het invoegen van geluidskunst in een omgeving. 1 Geluidskunst kan meerdere functies hebben; hieronder worden er een paar uitgelicht.
Grenzen in de geluidsomgeving
De vormgeving van geluidsgrenzen is een belangrijke architectonische opgave. Wanneer geluidsgrenzen goed zijn ontworpen ontstaat een aantrekkelijk geheel van verschillende geluidsplekken waarin mensen binnen betrekkelijk korte afstand zowel rust als reuring kunnen vinden en verschillende activiteiten kunnen ontplooien. Wanneer hier geen aandacht aan wordt besteed is de kans groot dat het overal min of meer hetzelfde gaat klinken.
Integraal (geluids)ontwerp
Geluid is een belangrijke factor voor de leefkwaliteit van een omgeving. Daarom is het goed om geluid en geluidsbeleving steeds breed en integraal aan de orde te stellen. Dat kan op verschillende manieren:
Straten
Een doorsnee straat in een doorsnee woonwijk in een doorsnee plaats in Nederland: tweerichtingsverkeer, parkeerplaatsen aan beide kanten van de straat, een trottoir met eventueel wat beplanting en woningen, eveneens aan beide zijden.
Vrijstaande bouwwerken
Kleine tot middelgrote vrijstaande bouwwerken zoals kiosken, paviljoens, transformatorhuisjes, abri’s, liftingangen van ondergrondse parkeergarages of brugpijlers beïnvloeden de akoestische dynamiek van een plek.
Water
Het toevoegen of behouden van waterpartijen (en daarmee watergeluiden) is wellicht de meest gebruikte en meest succesvolle manier om een geluidsomgeving te creëren die door veel mensen als prettig wordt ervaren. Watergeluiden hebben een rustgevende werking en zijn vaak bij uitstek geschikt om bepaalde minder aangename geluiden zoals verkeerslawaai te maskeren. Daarnaast heeft het natuurlijk ook ecologische voordelen (het tegengaan van droogte, waterberging, het bewateren van bomen en planten), sociale voordelen (kinderen spelen graag met water, mensen verzamelen zich rondom een waterpartij) en voordelen voor dieren (drinkwater voor vogels, honden en andere dieren).
Hof van Cartesius
Het Hof van Cartesius is een verzameling bedrijfsgebouwen in het Werkspoorkwartier in Utrecht en een fysieke proeftuin voor circulair en groen ondernemen. De gebouwen op het terrein zijn voor 90% gemaakt van hergebruikte bouwmaterialen.
Die Fuggerei
Die Fuggerei is de oudste nog bestaande sociale woonwijk ter wereld, met 67 huizen en 142 appartementen en een eigen kerk. De Fuggerei is in 1521 gesticht door de gebroeders Fugger, steenrijke handelaren, om armlastige katholieken te huisvesten die in ruil driemaal daags moesten bidden voor het zieleheil van de broers. Het woonproject wordt nog steeds beheerd door dezelfde stichting, en nog steeds worden de woningen verdeeld onder katholieken met een smalle beurs, alleen het driemaal daags bidden wordt niet meer gehandhaafd.
Vrouwjuttenhof Utrecht
In de oude binnenstad van Utrecht, vlak achter de Oudegracht ligt het Vrouwjuttenhof, een wat verborgen autoluw binnengebied dat vanuit de omliggende straten bereikbaar is via een aantal stegen en onderdoorgangen. In 2022 zijn hier 28 nieuwbouwwoningen gerealiseerd en is het gebied openbaar toegankelijk gemaakt waardoor aan de drukke binnenstad een aantrekkelijke nieuwe ruimte is toegevoegd.
Kulkweg
Een scherpe onderverdeling tussen stad en platteland is zeker in het dichtbevolkte westen van Nederland geen houdbaar planologisch model meer: de grens tussen stad en platteland is verworden tot een diffuus tussengebied. 1 Het bestaat niet uit puur agrarisch gebied of een reeks aaneengesloten woonwijken, maar uit een ogenschijnlijk toevallige samenstelling van infrastructuur, kassen, natuurgebiedjes, volkstuinen, waterzuiveringsinstallaties, ruigtes, sportterreinen, afvalverwerking, schakelstations, scheepvaartroutes, bedrijventerreinen, oude dorpskernen, distributiecentra, uitbreidingswijken, etc.
W.G. Witteveenplein
Dit praktijkvoorbeeld wordt beschreven in Geluid en sociale interactie.
Eiland van Brienenoord
Dit praktijkvoorbeeld wordt beschreven in Geluid en ecologie.
Fluisterende Wind
Fluisterende Wind is een permanent multimediaal werk van de Nederlandse kunstenaar Edwin van der Heide. Het bevindt zich in een voetgangerstunnel in Leiden die de binnenstad (met name de weg naar de Oude Sterrewacht) verbindt met de Hortus Botanicus. De tunnel loopt onder het in 2017 gerenoveerde P.J. Vethgebouw door – oorspronkelijk het Botanisch Laboratorium en Herbarium – en behoort bij de Universiteit Leiden.
Sheaf square
Sheaf Square in Sheffield (UK) is misschien wel een van de meest bekende en succesvolle ingrepen in een publieke stedelijke ruimte om verkeerslawaai te maskeren en ruimte te maken voor voetgangers. Het plein ligt ingeklemd tussen een snelweg en het treinstation van Sheffield en heeft in 2006 een totale metamorfose ondergaan. Wat voorheen een parkeerterrein was, is nu een (verblijfs)plein dat het station met het stadscentrum verbindt.
Karl Borromäus-Brunnen
Wie in Wenen van de Landstrasser Hauptstrasse via de Sechskrügelgasse naar de Ungargasse loopt, lijkt in eerste instantie auditief niet verwend te worden.
Coentje Gansplantsoen
Soms ontstaan luwteplekken binnen onmogelijke omstandigheden schijnbaar toevallig. Neem het Coentje Gansplantsoen, een voorheen naamloos pocketpark dat in 2021 is omgetoverd tot een kinderspeelplaats. Ondanks dat het plantsoentje grenst aan de Valkenburgerstraat, 1 een van de drukste en lawaaiigste autowegen in Amsterdam heerst hier een intieme rust. Hoe is dat mogelijk?
Reigerspark
Aan de achterzijde van het drukke trein- en busstation Gent Sint-Pieters ligt dit buurtparkje, een rustige plek in een deel van de stad met veel autoverkeer en dichte bebouwing. Het halfverharde pad dat door het Reigerspark loopt is omgeven door vegetatie die zoveel mogelijk met rust wordt gelaten.
Holland Park
Holland Park is een stedelijk, autoluw woongebied op een voormalige kantorenlocatie in Diemen. Het stedenbouwkundig plan, ontworpen vanuit de beleving van de openbare ruimte, is in 2015 ontwikkeld door Soeters Van Eldonk architecten. De plattegrond (zie figuur) is duidelijk anders dan die van de meeste nieuwe woonwijken met een vergelijkbare FSI. Wat opvalt zijn de knikken en buigingen in de rooilijnen, de wegen en de waterpartijen.
Stationsgebied Rotterdam
Een stedelijk knooppunt is een gebied van 4 km2 rondom een OV-knooppunt. Het voor- en natransport rondom het OV-knooppunt bestaat voor het grootste deel uit fietsen en lopen; daarmee wordt het gebruik van de auto (inclusief parkeergelegenheid) binnen die 4 km2 minder belangrijk.
Rhapsody in West
Rhapsody in West is een prijswinnend en duurzaam woningbouwproject met een hoge dichtheid en een complexe locatie pal aan de drukke Ring A10 in Amsterdam. Desondanks is er veel ruimte voor groen en water. Een onherbergzame plek met een massieve geluidsdruk is in 2019 omgevormd tot een gewilde stadsoase. Hoe is dat gelukt?
Slachthuisterrein
Elke architectonische ingreep heeft ook direct effect op de auditieve omgeving. Desondanks wordt geluid als element van een omgeving of ontwerp zelden genoemd door stedenbouwkundigen, ontwerpers en architecten. Ook in dit project van architect Joeri van Ommeren (bureau ZUS) in Haarlem komt geluid nauwelijks aan bod. Hier is een voormalig slachthuisterrein uit 1907 getransformeerd tot een natuurinclusieve wijk voor mens, dier en plant.
Alcazaba tunnel
Wie in Malaga van de Plaza Jesús El Rico in de richting van de Paseo de Reding rijdt of loopt gaat daarbij door de Calle Túnel de la Alcazaba, een ongeveer 240 meter lange tunnel die onder de paleizen en het fort van het Alcazaba is aangelegd.
Rietlandpark
Midden in het Oostelijk Havengebied van Amsterdam ligt een intensief gebruikt infrastructureel knooppunt voor weg-, tram- en treinverkeer. Een vierbaans autoweg vanuit de Piet Heintunnel sluit hier haaks aan op de tweebaans binnenring.
Interview met Bart Mispelblom Beyer, Tangram Architekten
Het stedelijke wooncomplex Rhapsody in West is in deze gids opgenomen als een geslaagd voorbeeld van woningbouw op een extreem geluidsbelaste locatie. Het ontwerp is van Tangram Architekten, een bureau onder leiding van Charlotte Ten Dijke en Bart Mispelblom Beyer dat zich al vroeg bezig hield met thema’s die inmiddels breed gedragen worden: duurzaamheid, gemengd gebruik, stedelijke verdichting, gezonde gebiedsontwikkeling en de cruciale relatie tussen gebouwen en publieke ruimte.
Interview met Sjoerd Soeters, PPHP
Het stedelijke woongebied Holland Park is in deze gids opgenomen als een voorbeeld van een zorgvuldig vormgegezen stedenbouwkundig ontwerp dat voor een aangename auditieve beleving tot gevolg heeft. sjoerd-soeters maakte het stedenbouwkundig plan en het beeldkwaliteitplan van Holland Park.
Interview met Louisa van den Brink, Witteveen en Bos
Soms wordt er in een ander beroepenveld een concept ontwikkeld dat ook productief kan zijn op het nadenken over de geluidsomgeving. Het ruimtelijk concept van een membraanlandschap dat landschapsarchitect en stedenbouwkundige Louisa van den Brink hanteert in haar studie ‘In-Between Nature. Nature-based placemaking for Rotterdam’s territories in-between’ is er zo een. Een gesprek over tussengebieden, zintuigelijke beleving, urban fringes, landschappelijke contrasten en heterogeniteit.
Interview met Misja van Veen, UNS
In 2015 werd het totaal vernieuwde stationsgebouw Arnhem Centraal officieel geopend. Het is een architectonisch indrukwekkend gebouw met een hoge stationshal, een golvend dak en veel glaswerk, en won verschillende architectuurprijzen. Misja van Veen, architect en stedenbouwkundige, heeft ongeveer 10 jaar aan station Arnhem Centraal gewerkt.
Interview met Archie Pizzini, HTAP Architects
Soms komen ideeën voor een aangename auditieve inrichting van stedelijke plekken van ver. Ze zijn misschien ook niet direct een-op-een over te zetten op de Nederlandse situatie maar kunnen toch een inspiratiebron blijken voor alternatieve bouw- en leefvormen. Marcel Cobussen (MC) dwaalde met de Amerikaans-Vietnamese architect Archie Pizzini (AP) door een aantal zogenaamde hems1 van Ho Chi Minh City (Vietnam) en vroeg hem naar de invloed van geluid op de sociale, economische en leefomstandigheden van de bewoners van deze hems.
Vuistregels en knoppen
Deze Inspiratiegids geluid begon met de vraag wat het auditieve equivalent van verbeelding zou kunnen zijn. Die openingsvraag was belangrijk omdat deze gids niet meer pretenties heeft dan dat: inspireren, dat wil zeggen, de gebruiker van deze gids voeden met bepaalde ideeën die behulpzaam kunnen zijn bij het ontwerpen van een auditieve omgeving. Ofwel: de idee achter deze gids is dat gebruikers hun eigen verbeelding, hun eigen hoorstellingsvermogen aan het werk zetten, om de hier gepresenteerde ideeën in concrete situaties toe te passen. Maar de auteurs hebben zich ook laten meeslepen door hun eigen hoorstellingsvermogens; vandaar dat deze gids wat omvangrijker is geworden dan aanvankelijk de bedoeling was.
Dankwoord
Vanzelfsprekend kan een gids als deze niet tot stand komen zonder enige vorm van overleg, feedback, reflectie, etc. Michiel en Marcel hebben de afgelopen jaren met talloze mensen gesprekken gevoerd en op verschillende locaties voor diverse organisaties en gezelschappen delen van de Inspiratiegids mogen presenteren. De bescheiden lijst van mensen die we specifiek bedanken doet dus geen recht aan al die anderen die ons geïnspireerd, geïnformeerd en anderszins geholpen hebben bij de totstandkoming van deze gids.
Bronnen
Colofon
De Inspiratiegids geluid is tot stand gebracht in opdracht van de Gemeente Rotterdam en de Provincie Zuid-Holland. Auteurs: Marcel Cobussen en Michiel Huijsman Samenstelling, beeldredactie, vormgeving en redactie: de auteurs Fotografie, film- en audio: tenzij anders aangegeven © de auteurs Uitgever: Soundtrackcity ISBN: 9789083088778
Over de auteurs
Stel je vraag aan A.I.: Wat is jouw geluidsuitdaging?